آن جمع پيش از اين ، به سخن خدا گوش فرا نداده بودند ؛ زيرا شيوهء هميشگى آنان پيروى از سفارشهاى همديگر بود كه مىگفتند : « . . . لا تَسْمَعُوا لِهذَا الْقُرْآنِ وَ الْغَوْا فِيهِ لَعَلَّكُمْ تَغْلِبُونَ . » « 1 » : [ . . . به اين قرآن گوش مدهيد و در اثناى خواندن آن سخن بيهوده بگوييد ، شايد شما پيروز شويد . ] اما هنگامى كه به تلاوت اين سوره و براى سخن بلند مرتبه و جذاب آفريدگار - كه زبان از بيان فضايل والايش قاصر است - گوش هوش باز كردند ، خود را به فراموشى سپردند و جز شنيدن آيات چيزى به ذهنشان گذر نمىكرد ؛ تا حضرت به پايان آيه‌هاى كوبندهء سوره رسيد و دلها به سويش پرواز نمودند . سپس اين آيه را تلاوت فرمود : « فَاسْجُدُوا لِلَّهِ وَ اعْبُدُوا . » « 2 » : [ خدا را سجده كنيد و بپرستيد . ] پيامبر - صلّى اللّه عليه و سلّم - سجده برد و تمام آن جمع بىاختيار به سجده رفتند . در واقع نيروى جمال حق تكبرشان را در هم شكست و اين گونه سجده كردند . « 3 » ( 1 ) وقتى عظمت و هيبت سخن الهى را دريافتند ، زمام اختيار را از دست دادند و مرتكب و گرفتار همان چيزى شدند كه براى نابودى آن نهايت تلاش را به كار گرفته بودند . بسيار درمانده و از جانب كسانى كه در آن جلسهء مبارك حضور نداشتند ، سرزنش و نكوهش شدند . [ پس براى جبران اين كار توطئهء جديدى ساختند ] كه گويا پيامبر از بتها به خوبى ياد كرده است و داستان غرانيق را سر هم نمودند و گفتند : محمد دربارهء بتها چنين گفته است : « تلك غرانقة العلى و إنّ شفاعتهنّ لترجى . » : اينها پرندگان زيبا و گران‌قدرند و به شفاعتشان اميد مىرود . اين افتراى آشكار را بستند تا از سجده‌اى كه با پيامبر برده بودند تبرئه شوند . چنين افترايى از مردمى كه همواره اهل تهمت و تكذيب و دسيسه هستند ؛ هيچ شگفت نيست . « 4 » ( 2 ) اين خبر به مهاجران حبشه رسيد ؛ اما آن چه شنيدند ؛ خلاف واقع بود كه : مردم قريش مسلمان شده‌اند . آنان در ماه شوال همان سال [ پس از سه ماه كه مهاجرت كرده بودند ] به مكه بازآمدند وقتى نزديك شدند و حقيقت امر را دريافتند - جز افرادى كه مخفيانه وارد شهر مكه شدند - همگى به حبشه بازگشتند . شكنجه و آزار قريش به اوج خود رسيد و بىپروا آنان

--> ( 1 ) - فصلت / 26 . ( 2 ) - نجم / 62 . ( 3 ) - بخارى . ( 4 ) - تفهيم القرآن / 5 / 188 .